Herba da maldición (Oxalis latifolia)

Oxalis latifolia nun meizal de Mántaras.

Oxalis latifolia nun meizal de Mántaras (15/07/2012).

El herba da maldición (Oxalis latifolia) é úa especie búa d’atopar nos meizales y nos hortos. Ten as foyas aparecidas al trebe, anque nun salen fendo un ramín como este. Son máis ben grandes (d’ei el nome específico de latifolia) y tirantes a triangulares. Nel mes de xuyín, derriba del verde del herba da maldición, vense as pintías de color que poin as flores moradas que bota.

É úa especie alóctona, que veu de fora, orixinaria de México, anque debe levar ben anos entre nosoutros pra que s’estendera un nome popular. En Europa considérase úa pranta invasora ruía prá labranza. É mui aparecida á Oxalis acetosella, herba autóctona que ten as foyas máis pequenas y arredondiadas qu’as da Oxalis latifolia, ademáis de ter as flores brancas. D’ei qu’os nomes populares s’apriquen ás dúas especies indistintamente. Xa el vocabulario d’Acevedo y Fernández (1932) fala de qu’a xente cría qu’a semente vera nel lastre dos barcos ingleses, polo qu’haberá que supoñer que tán referíndose á latifolia.

A identificación esacta ta mala de saber nos vocabularios porque nun avezan a poñer el nome científico correspondente. Na nosa zona, ademáis del vocabulario d’Acevedo y Fernández, tamén recoyen el nome d’herba da maldición el vocabulario de Bual y os de Villayón, A Roda y Mántaras. Estos tres últimos si poin el nome científico y dicen qu’é a acetosella, anque eu mesmo dudo de cómo fixen esa identificación nel meu vocabulario de Mántaras. Daquela levábaye a un botánico as especies máis difíciles pra que mas identificara, pro teño medo que neste caso concreto m’esfoutara noutros vocabularios, cousa que ben veces leva a estender os equivocos de libro a libro. Recoyín tamén ese nome d’herba da maldición, pinta que referido á latifolia, en Santolín (Ibias), Castro (Grandas), Navedo (Eilao) y Obanza, Brañatruiye y El Valín (Castripol). En Anlleo (Navia), chámanye el herba la maldición.

Flores del herba da maldición (15/08/2014)

Flores del herba da maldición cerca del Forcao, Salave (15/07/2014).

El demáis, el uso popular del mesmo nome pras dúas prantas tamén se dá noutras linguas. En casteyano chámase aleluya, pan de cuclillo ou acederilla, pol sabor ácido que tein. Y é qu’estas especies tein ácido oxálico, que se ten usao pra luitar contra el escorbuto y outros males. Acórdome ben de neno que mazcábamos as foyas. Por enredar y probar; non muitas, que tampouco nun sabían tan ben. Consumindo muita cantidá poden ser tóxicas porque estorban a dixestión.

En asturiano el nome máis común pras dúas especies é el de boliche, anque tamén ye chaman planta ou yerba la maldición. En galego ten nomes como pan de cuco, pan de can, trevo acedo ou herba da fame (¿aquela zuna nosa de nenos por mazcala será un recordo d’avezos máis antigos pra engañar a fame?). El nome d’herba da maldición ta recoyido tamén en sitos del estremo oriental de Lugo, testando con Asturias (Burón, Suarna, Cedofeita).

Advertisements

8 thoughts on “Herba da maldición (Oxalis latifolia)

    1. Poutaloba Autor/a do artigo

      Síntolo, Silvia, pro de descastar prantas nun teño nin idea. Seguro qu’atopas cousas esqueirando por internet, anque el nome d’herba da maldición xa dá úa idea de que costa caro safarse d’ela. 😉

      Gústame

      Resposta
    1. poutaloba Autor/a do artigo

      Eso poderán sabelo os biólogos, anque ta tan estendida pol mundo que pinta qu’as vías d’entrada tuveron que ser muitas. Así y todo, como posibilidá literaria ten el sou aquel: aquel barco que vía d’América con un houcha chía de graos de meiz nun sabía que con él vía tamén a semente da maldición… 😉

      Liked by 1 person

      Resposta
  1. Veño leriar

    En Sanzo tamén se chama ‘herba da maldición’ y penso qu’el nome é mui apropiao porque nun hai forma de desferse d’ela. Por muito que foces pa sacar esas bolías naranxas que ten na raíz, sempre queda algúa y volve a salir. Mui interesante este tema. Sígote. 😉

    Gústame

    Resposta
    1. poutaloba Autor/a do artigo

      Como digo na entrada, boliche é úa denominación que se ye dá máis ben en asturiano. As formas casteyanas máis estendidas son as outras (aleluya, pan de cuclillo, acederilla, vinagrera, etc., sobre todo pra chamar al outra especie, a Oxalis acetosella), anque seguro qu’hai zonas fronteirizas con Asturias unde se dice asina. Tamén vin el nome de boliche en dalgúa publicación sobre botánica, peró nun sei se é nome popular en dalgúa zona del casteyano.
      É úa pranta invasiva, da que falan os técnicos y nas tendas al hora de comprar herbicidas, y é normal que s’estenda úa denominación de fora por zonas unde se chamaba d’outro xeito. Nel caso que tu comentas, ta claro qu’eso de boliche veu de pouco y del centro d’Asturias, anque xa lo citan Acevedo y Fernández nel sou vocabulario.

      Gústame

      Resposta

Deixa un comentario

introduce os teu datos ou preme nunha das iconas:

Logotipo de WordPress.com

Estás a comentar desde a túa conta de WordPress.com. Sair / Cambiar )

Twitter picture

Estás a comentar desde a túa conta de Twitter. Sair / Cambiar )

Facebook photo

Estás a comentar desde a túa conta de Facebook. Sair / Cambiar )

Google+ photo

Estás a comentar desde a túa conta de Google+. Sair / Cambiar )

Conectando a %s